miércoles, 23 de junio de 2010

La conspiración de la fortuna


La conspiración de la fortuna novela de Héctor Aguilar Camín (Chetumal, Quintana Roo, 9 de julio de 1946) es un empresario, novelista e historiador mexicano.

Las sagas familiares de los autores de habla castellana del otro lado del Atlántico me resultan lejanas en la cotidianidad que presentan aunque me gustan algunas frases que me llaman la atención por universales. A continuación algunas de ellas.

-En el juego de la vida, o del destino, la gente no llega tan lejos como augura su talento, sino como permiten sus limitaciones. Somos tan grandes como nuestros límites, del mismo modo que nuestro cuerpo vive hasta que muere la más débil de sus partes esenciales.
-Me caso con ella para toda la vida. No por amor, por interés. También por amor, pero sobre todo porque nos conviene de sobra a los dos. Vamos a ser, si no felices, duraderos. Los japoneses dicen que el amor pasa pero los intereses duran toda la vida.
-Los amigos nos acompañan y nos vigilan. Nos desean lo mejor y lo peor. Nos miden con ellos mismos, celebran y se duelen de nuestros triunfos tanto como de nuestras caídas. Son nuestro espejo hipócrita, nuestros fraternos rivales.
-Desde entonces no puedo sino aceptar la paradoja esencial del arte de la política, a saber, que tratándose de la más seria y noble de las ingenierías, la ingeniería destinada a ordenar las pasiones humanas, no puede ejercerse ni el más alto de sus momentos sin una dosis de perversidad o de malicia.
-La facilidad con que daba soluciones le creó fama de prepotente. Su diligencia fue vista como soberbia; sus ganas de ayudar como intromisión.
-Santos ganó todos los juicios legales de la ofensiva en su contra, pero quedó hundido en el caldo de las larvas de la difamación.
-Pensó siempre como suelen pensar los padres que habría tiempo después para los hijos, un lugar donde encontrarse y recobrar lo perdido. No es así, desde luego.
-Esa otra forma de negarse que es aplazar.
-Supongo que desde el principio de los tiempos la diferencia fundamental entre Santos y yo es que él sabía ver el mundo como era mientras yo necesitaba elaborarlo para que tuviera sentido.
-Déme algo en qué creer y yo les daré las razones para creer en eso.
-Con un poco de humor y distancia, los caídos pueden reír a carcajadas en medio de la desgracia.
-¿Usted cree que es un bandido? Sin duda. Y algo peor: está orgulloso de serlo.
-Los hombres necesitamos distracciones, las mujeres también. Yo en la vida privada de mis mujeres no me meto.
-El destino urde con lentitud pero golpea con rapidez.
-Usted es un buen amigo de sus amigos pero los conoce mal.
-No éramos ya nosotros sino lo que quedaba de nosotros.
-Los muertos nos recuerdan que estamos vivos.
-Entendí que iba a dar su propia guerra, pudiera ganar o no, por el puro riesgo de librarla, porque no podía imaginar el mundo, ni a sí mismo, fuera de ese intento.

domingo, 20 de junio de 2010

Sagarren denbora


2010eko ekainaren 19an Capitol zinemara joan ginen Sagarren denbora dokumentala ikustera. Gure lagunak diren Joseba eta Gotzonen semeak parte hartu du filmean, argazkilari bezala. Hibai txikitatik ezagutzen dugu eta gure semearen koadrilakoa da. Pozik joan ginen bere lana ikustera. Ezta liburua baina blogean sartu nahi dut maite dudan jendeak parte hartu duelako.

Sagarren denbora dokumentalean Alfonso Etxegaraik eta Kristiane Etxaluzek euren bizitza kontatzen digute. Alfonso Afrikako irla txiki batean daukate deportaturik eta Kristiane berarekin bizi da urteko 3 edo 4 hilabetez eta Euskal Herrira bueltatzen da 2 edo 3 hilabetez. Alfonsok bueltatu nahi du baina errealista izanik beldurrez da ez dakielako nola sentituko zen horrenbeste urte pasa eta gero.
Azpitituluak jarri dituzte, Alfonsok gaztelaniaz hitz egiten du eta azpitituluak euskaraz agertzen dira eta Kristianek euskaraz hitz egiten du eta azpitituluak gaztelaniaz agertzen dira.

Estetikoki film zoragarria da, Iparraldean daukaten ortuko sagarrondoak loratuta, Afrikako umeak hondartzako uretan jolasten (munduko ume guztiak bezala), etxeko suaren inguruan erratza zaldi bezala duen umetxoa eta protagonisten bihotzeko eta arimako zauriak ondo ikusteko moduko planoak. Musika polita eta sarritan eguneroko zaraten artean ondo entzuten da protagonisten ahotza. Ordu beteko dokumentala eta laburra egin zitzaidan, agertutako materiala gustukoa eta gorde dutena be polita izango dela iruditzen zait.

Josu Martinezek (nire ikasle izandako Marenen lehengusua dela enteratu nintzen hantxe bertan) eta Txaber Larreategik idatzi eta zuzendu dute dokumentala. Han agertu ziren hitz batzuk esateko eta baita Kristiane Etxaluze ere.

Lan ederra egin dute gure inguruan bizi diren gazteok.

sábado, 12 de junio de 2010

Autokarabana




2010eko ekainaren 3an Fermin Exegoien etorri zen Irakurlearen Txokora. Bidarte udaltegiko gela txiki batean batu ginen 15 pertsona inguru AUTOKARABANA bere lehen nobelaz hitz egiteko. Espainiarreko Kritika Elkartearen saria jaso du 2010eko apirilean Autokarabana nobelak eta kritika onak izan ditu.

Etxegoien gustura ikusi nuen bere nobelaz hitz egiten. Beste kasu batzuetan bezala asko be hobeto ulertzen da irakurritakoa. Etxegoienen bizi-bizia da hitz egiten eta ez dauka arasorik bere ikuspuntuak azaltzeko

  • 'Karabana' titulua liburua idatzi baino bi urte lehenago zuela.
  • Ia egunero idatzi zuela, urte bete, neguan eta udan. Liburuaren helburu nagusia entretenitzea dela, ez dagoela asmo esperimentalik baizik eta naturaltasuna, kontatzen ari denaren erritmo naturala dela.
  • Elipsi bako liburua dela, elipsiaren joera nagusi da literaturan baina nobela honen estiloa lineala dela. Ez dela erabaki ez ideologiko ez estetikoa, linealtasuna errekuperatu nahi duela.Protagonistak pentsatu, esan edo gogoratzen dituen gauzak agertzen direla.
  • Fikzio hutsa dela baina Oiñatin oinarritua. Adibidez Putrearen Kobratzailearen istorioa egia dela, lagun min baten anaia zela. Protagonista, Elias Aldasoro (izenik ez zuen aipatu Ferminek eta nobelan azkeneko orrialdetan ezagutzen dugu), oportunista, ziniko eta errealista dela; ergela baina jatorra, egiazkoa, ez dela agertzen ez den bezalakoa. Bere sen naturala oportunista izatea da baina errespetua duela.

Entzun zituen kritikak:
Euskaren inguruan agertzen diren iritziak ziria sartzeko erabiltzen zituela eta geigikeriak zirela.
Protagonistak konpromiso falta nabarmena zuela emakumeekin, errespetu falta 50 urtetik gorakoen deskribapenean eta ardura bakoa alabarekin.

Eta berak lasai erantzun, protagonistaren iritziak baino ez zirela esanez eta gero berak uste zuena:
  • Nahiak eta errealitatea ez datoz bat euskal normalkuntzan. Gauza bat diskurtso etikoa da eta gero bizitza. Herriko ukitua behar du euskarak, euskara batua eta herrikoia, bi mundu horren fusioa ez da gertatu. Euskararen erabilpena konpromiso bezala aurkezten dela eta naturaltasuna behar dela hizkuntza erabiltzeko. Hizkuntzaren profesionalak hizkuntza zaintzeko daude eta hori tristea da. Euskararen egoera anormala dela, hizkuntzaren jabeak baserritarrak direlako eta idazle batzuk euskara traketsa dute.
  • Emakumeei buruz normala dela emakume batekin egotea eta beste batekin egon nahi izatea (gizonezkoei buruz gauza bera uste duela suposatzen dut).
  • Liburuaren amaiera posibleak apunteetan gelditu zirela eta liburuan, protagonista bakardadera eraman nahi izan zuela. Eliasek bakarrik gelditzea erabakitzen du Irantzu itxi eta gero, pertsonak erabaki garrantzitsuak ziurtatu barik hartzen ditugulako.

Gustura irakurri dut liburua eta ez da politikamente korrekto idazten duena baina protagonistaren ikuspuntua da batzutan ados eta beste batzutan ez. Ze pentsa ematen du eta horregatik da erakargarriago. Protagonistak emakumeei buruz esaten dituen gauza batzuk ez dira politak baina bere burua aurkezterakoan ere ez du errukirik.
Karabanan barik goitibeheran dabila dirudi Elias Aldasoro. Gauza bat egiten dabilenean beste gauza bat du buruan eta horrek egonezina sortzen dio. Gurasoen eredua ez du jarraitu nahi eta ez du lortzen orekarik konpromiso bako bizitzan eta ezinegona dauka ia denbora guztian . Bere berbak erabilita ' banandu nintzenetik, egoera inperfektu bakoitzari berahala ezartzen zaio beste bat gainean are inperfektuagoa'. Hori guztia egia izan arren nire ustez ez dago bakarrik , (bakarrik egotekotan besteon beste) hor dago etxekoen maitasuna: Ama (ezer jakin gabe dena igarri behar), aita (inongo azalpenik eskatu gabe dirua ematen), arreba (lagunik onena) eta alaba (etorkizuna). Beste askok baino gehiago dauka. Jakin nahi nuke zelakoak ziren beste amaiera posibleak. Behar bada momentu baten erantzun bat ematerakoan horrelako zerbait esan zuen Etxegoienek 'Nik ez dakit nola gelditzen den protagonista, pertsonaia guztiak behar dute erredimitzeko momentuak'. Eta denok dakigu torkizunak beti dakarrela sorpresaren bat.

Gero argazkia atera eta garagardo bat hartzera joan ginen tabernara. Benetan jatorra eta atsegina agertu zela, berak uste duena eutsiz eta besteok esateko daukaguna entzun eta erantzuteko prest. Euskarak aurrera egiteko euskal idazleak behar beharrezkoak dira. bakoitzak bere lekua du, idazteko era eta ikuspuntu ezberdinak aberatsgarri dira eta. Eta ez genduke abokaturik behar norbaiten lanari buruz iritzia emateko, kar, kar, kar.
Ba bai, Neurona eta Zeurona irakurtzeko asmoa daukat eta hurrengoan beste zerbait idazten badu irakurriko dut. Autokaraba Gaztelaniaz argitaratzeko itzulpena egiten dabil Etxegoien bera. Ondo sal dezala.